Sức sống dai dẳng của kỹ thuật “dòng chảy ý thức”

Với hai nhánh Proust và Joyce rẽ ra ngay từ đầu thế kỷ XX, có thể gọi là “phiên bản Proust” và “phiên bản Joyce”, kỹ thuật dòng chảy ý thức vẫn có mặt sâu đậm trong văn học hiện đại kéo dài cho đến tận đầu thế kỷ XXI. Xu hướng phiên bản Proust đã tạo ra những tác phẩm văn học mang tính chất “truy lùng” những giá trị sâu xa tưởng chừng như đã mất. Trong khi đó “phiên bản Joyce” cũng có một sức hấp dẫn riêng của nó, đặc biệt là đối với những xu hướng đổi mới có tính cực đoan trong văn học. Xu hướng Proust thường được dành cho sự cách tân về chiều sâu, còn xu hướng Joyce dành cho những sự đổi mới gây sốc có phần cực đoan bề ngoài. Song cả hai đều chứng tỏ rằng kỹ thuật dòng chảy ý thức vẫn có một sức hấp dẫn và một sức sống dai dẳng sau một thế kỷ tồn tại. Xin trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc bài viết của PGS.TS. Nguyễn Văn Dân, Phó Viện trưởng Viện Thông tin KHXH.