Biên niên sử thế giới - Từ tiền sử đến hiện đại

Về kết cấu, các sự kiện trong cuốn sách được trình bày theo thứ tự từng năm. Trong mỗi năm, các sự kiện lại được sắp xếp theo từng vấn đề: chính trị, quân sự, tôn giáo, kinh tế, khoa học, v.v... Cách sắp xếp này mang tính tương đối, bởi một sự kiện có thể có liên quan đến nhiều vấn đề. Trong mỗi vấn đề, nhìn chung, các sự kiện lại được sắp xếp theo từng nước, lần lượt đi từ các nước châu Âu đến châu Phi, châu Mỹ, châu Á và cuối cùng là châu Đại Dương. Đôi khi các sự kiện có liên quan ngay sát nhau thì trật tự các châu lục nêu trên có thể thay đổi.

Về phiên âm tên riêng, ngoài những tên đã quen thuộc với lối phiên âm cũ theo tiếng Pháp như Anbani [Albanie], Ba Lan [Pologne], Bungari [Bulgarie], Rumani [Roumanie],… cuốn sách đã nỗ lực phiên âm tên riêng của những nước đang có cách gọi chưa ổn định hoặc phiên âm sao cho gần đúng với tên gọi nguyên gốc. Tên người và tên các địa phương chủ yếu được giữ nguyên dạng đối với các tên thuộc hệ Latin, phiên tự đối với các tên thuộc hệ Slav, phiên âm Hán - Việt hoặc để nguyên dạng Latin đối với các tên Trung Quốc, Nhật Bản, Triều Tiên. Với các tên Slav, khi phiên âm, những âm tương đương với âm “j” trong tiếng Việt được chuyển thành “zh” (trừ những tên đã trở nên quen thuộc như Azerbaijan) - những âm tương đương với âm “s răng lưỡi” được chuyển thành “c”, những âm tương đương với âm “x” trong tiếng Việt được chuyển thành “s”, còn những âm tương đương với âm “s” trong tiếng Việt được chuyển thành “sh”. Những từ mô tả thêm cho từ đứng trước được đặt trong dấu ngoặc ôm ([ ]).

Về tên gọi các nhân vật lịch sử, do một hiện tượng phức tạp là trước đây giữa các nước có sự giao thoa (một nhân vật có thể sinh ra ở nước này nhưng lại sống ở nhiều nước khác; một dòng họ hoàng tộc có thể cai quản nhiều quốc gia, vì thế hoàng tử, công chúa hoặc vua nước này có thể được thừa kế ngai vàng của nước khác, họ kiêm nhiệm hoặc sang hẳn nước khác để làm vua, làm hoàng đế, làm hoàng hậu hoặc làm nữ hoàng; vua nước này lấy hoàng hậu hay công chúa nước khác; hoàng tử nước này có thể có cha là vua một nước và mẹ thuộc dòng hoàng tộc của một nước khác; v.v...), nên một nhân vật có thể có nhiều cách gọi tên khác nhau tuỳ theo mỗi nước. Thí dụ, nếu người Pháp gọi là Alexandre, thì người Latin và Anh gọi là Alexander, người Hy Lạp: Alexandros [trong tất cả những chữ này, “x” đọc là “ks”], người Italia: Alessandro, người Nga: Aleksandr, người Serbia-Croatia: Aleksandar...

Về việc phân kỳ các giai đoạn lịch sử, vì phương Đông và phương Tây hay mỗi quốc gia đều có những tiêu chí phân kỳ lịch sử riêng, nên cuốn sách đã lựa chọn cách phân kỳ của phương Tây do tính thống nhất tỏ ra tương đối cao. Nhưng 10 giai đoạn sau đây vẫn chỉ mang tính tham chiếu, không đại diện cho tất cả các khu vực trên thế giới. Thời Tiền sử (từ năm -4500 đến năm -3500 trước Công nguyên; Thời Thượng cổ (từ năm -3500 đến năm -801); Thời Cổ đại (từ năm -800 đến năm 476); Thời Trung đại (từ năm 477 đến năm 1453); Thời Phục hưng và Cải cách (1454-1594); Thời đại Barốc (1595-1714); Thời đại Ánh sáng (1715-1788); Thời đại Cách mạng Tư sản (1789-1870); Thời Cận đại (1871-1913); Thời Hiện đại (từ năm 1914 đến nay).

Trong lần tái bản này, cuốn sách của PGS., TS. Nguyễn Văn Dân gồm 1020 trang, có sửa chữa, bổ sung và cập nhật thêm nhiều sự kiện, hy vọng sẽ là tài liệu tham khảo hữu ích cho đông đảo bạn đọc quan tâm tìm hiểu.

Xin trân trọng giới thiệu!

-Anh Duy-