Từ điển thần thoại Hy Lạp - La Mã

Mặc dù gần gũi nhau như vậy, nhưng giữa chúng vẫn có những điểm khác nhau, nhất là về tên gọi. Nhiều nhân vật thần thoại có hai tên gọi: một của Hy Lạp, một của La Mã. Ở Việt Nam, cũng như trên thế giới, việc tiếp thu thần thoại Hy Lạp thường thông qua quá trình Latin hoá. Trong khi đó, trong những sáng tác văn học về sau, các tích cổ của Hy Lạp - La Mã lại xuất hiện không theo một quy định duy nhất mà khi thì dưới dạng Hy Lạp khi thì dưới dạng La Mã.

Có người khi viết về thần thoại Hy Lạp đã lấy tên thần trong thần thoại La Mã để đặt cho nhân vật tương đương bên thần thoại Hy Lạp. Làm như vậy là thiếu chính xác và gây lúng túng cho nhiều người trong việc tiếp thu văn học nước ngoài, trong đó có cả các dịch giả.

Vì những lý do nêu trên, PGS., TS. Nguyễn Văn Dân, Phó Viện trưởng Viện Thông tin KHXH, đã biên soạn cuốn Từ điển thần thoại Hy Lạp - La Mã (Nxb. Từ điển Bách khoa ấn hành năm 2007) để tiện cho việc tra cứu của đông đảo công chúng, nhất là đối với những người phải thường xuyên tiếp xúc với văn học nước ngoài, đối với học sinh và sinh viên.

Cuốn từ điển được biên soạn có tham khảo các bộ bách khoa toàn thư và các cuốn từ điển thần thoại Hy Lạp - La Mã của nước ngoài. Cuốn từ điển bao quát được hầu hết các nhân vật, địa danh có liên quan đến thần thoại Hy Lạp - La Mã. Mỗi nhân vật đều có một lai lịch tóm tắt, nhưng đầy đủ các chi tiết quy chiếu tối cần thiết. Ở đây, người biên soạn cũng mở rộng khái niệm “thần thoại” để đưa vào cả các sự kiện và nhân vật thuộc truyền thuyết lịch sử. Bởi lẽ đó cũng chính là bản chất của một nền thần thoại mang tính văn minh thành thị phát triển sớm như thần thoại Hy Lạp - La Mã.

Cũng với tinh thần mở rộng như vậy, cuốn từ điển bao gồm không chỉ thuần tuý những chi tiết thuộc thần thoại Hy Lạp - La Mã, mà còn có cả những chi tiết thuộc các dị bản thần thoại của các dân tộc khác trong khu vực, nhưng chúng có sự giống nhau hoặc liên quan với thần thoại Hy Lạp - La Mã cũng như nằm trong vòng ảnh hưởng của nền thần thoại này.

Cuốn từ điển không chỉ là một phương tiện tra cứu tên gọi mà còn là một nguồn thông tin phong phú về văn học thế giới, là một cuốn sách tra cứu phổ thông cho công chúng rộng rãi.

Mời bạn đọc xem thêm phần giới thiệu kết cấu cuốn từ điển, một số điểm cần lưu ý xung quanh vấn đề tên gọi có liên quan đến tích thần và bảng tra ngược tên các tích thần và địa danh để có thể đạt được hiệu quả tra cứu và thông tin cao nhất.

Xin trân trọng giới thiệu!

-Anh Duy-