Cao Bá Quát và Nguyễn Công Trứ - hai cốt cách nho sĩ vào mở đầu triều Nguyễn

Cao Bá Quát và Nguyễn Công Trứ - cả hai cùng là sản phẩm của một thời đại, và là tiếng nói tiêu biểu cho giới trí thức Nho học trọn nửa đầu thế kỷ XIX, với những thử thách và bi kịch đặt ra không còn giống với thế kỷ XVIII trước đó, và cũng không giống nửa sau thế kỷ XIX, khi đất nước phải trực tiếp đối đầu rồi mất vào tay chủ nghĩa thực dân phương Tây.