Đối thoại văn hoá hay đụng độ văn minh: về quan điểm của Samuel P. Huntington

Kể từ sau sự kiện 11/09, thế giới bước vào cục diện chính trị mới trong cuộc chiến chống chủ nghĩa khủng bố. Xu thế hoà bình, ổn định gắn liền với quá trình giao lưu, tiếp biến văn hoá dường như mâu thuẫn gay gắt với xu thế chiến tranh, hỗn loạn do cái gọi là sự đụng độ giữa các nền văn minh. Trong bối cảnh ấy, quan điểm về sự đụng độ giữa các nền văn minh của Samuel P. Huntington đã bị ngộ nhận và không loại trừ, đôi khi, còn bị lợi dụng. Sự thực, các nền văn hoá và văn minh có vận động theo chiều hướng đối đầu hay không? Theo logic tất yếu của nó, văn hoá Hồi giáo có thực sự mâu thuẫn với văn hoá phương Tây, như luận thuyết của Huntington, đến nỗi khiến cho chiến tranh đã xảy ra như là một tai hoạ không tránh khỏi đối với loài người?

Bài viết làm rõ quan điểm của Samuel P. Huntington từ bài báo đầu tiên viết năm 1993 cho đến cuốn sách xuất bản năm 1996 về vấn đề này. Trên tinh thần khách quan, bài viết thảo luận với Huntington và với độc giả về những định kiến dẫn đến quan điểm thiếu xác đáng của Huntington, những ngộ nhận dẫn đến tình trạng bị lợi dụng trong dư luận của cộng đồng thế giới. Từ góc độ triết học văn hoá, bài viết trực tiếp phê phán và dẫn ra một số quan điểm phê phán đầy sức thuyết phục của các học giả và các chính khách tỉnh táo đối với quan điểm của Huntington.