Chủ nghĩa tư bản hiện đại Hoa Kỳ đầu thế kỷ XXI

Lời giới thiệu

Tiếp theo hai sưu tập chuyên đề Chủ nghĩa tư bản hiện đại - Những tìm kiếm mới (2000) và Chủ nghĩa tư bản hiện đại - Những diện mạo mới (2001), lần này chúng tôi giới thiệu với bạn đọc sưu tập Chủ nghĩa tư bản hiện đại Hoa Kỳ đầu thế kỷ XXI. Đó không phải chỉ vì muốn đi sâu hơn vào một “trường hợp riêng” của chủ nghĩa tư bản hiện đại nói chung, mà chủ yếu vì chủ nghĩa tư bản Hoa Kỳ đã đạt tới trình độ phát triển cao nhất của nó, và trong hoàn cảnh thế giới hiện nay, Hoa Kỳ đang chiếm vai trò đặc biệt của “siêu cường quốc số 1” với tất cả ảnh hưởng tích cực cũng như tiêu cực của mình đối với các tiến trình kinh tế, chính trị và chiến lược trên quy mô toàn cầu.

Trên sách báo nghiên cứu ở nhiều nước, tìm hiểu sự phát triển và vai trò của nước Mỹ đang được quan tâm đặc biệt, nhất là về “nền kinh tế mới” của nó, một hình thái kinh tế dựa vào những thành tựu khoa học và công nghệ của thời đại “văn minh trí tuệ”, tất nhiên không chỉ riêng của Hoa Kỳ, nhưng Hoa Kỳ hiện đang là nước đi đầu và đang đưa ra những thách thức đối với phần còn lại của thế giới (xem bàì “Nền kinh tế mới - sự thách thức của Mỹ” trong sưu tập). Sự chuyển sang “nền kinh tế mới” đòi hỏi phải có những quan niệm về vai trò Nhà nước khác với những quan niệm trước đây, không phải là Nhà nước can thiệp vào kinh tế tới đâu mà chính vai trò này là một nhân tố kinh tế (xem bài Vai trò Nhà nước trong kinh tế Hoa Kỳ). Đặc biệt, phải có những chính sách và những ưu tiên trong lĩnh vực khoa học - kỹ thuật nhằm huy động sức mạnh đầu tư của các doanh nghiệp và các trường đại học, các cơ quan nghiên cứu, bên cạnh những đầu tư đúng hướng và thích hợp của Nhà nước (xem bài Những ưu tiên khoa học - kỹ thuật của chính quyền Cộng hòa) như sự tiếp nối đường lối của chính quyền Dân chủ.

Nhiều câu hỏi được đặt ra xung quanh địa vị “siêu cường quốc” của Hoa Kỳ trên thế giới hiện nay, không chỉ về kinh tế mà cả về quân sự. Một sự phân tích tương đối khách quan về mặt này được giới thiệu trong sưu tập (xem bài Hoa Kỳ trong thế giới thế kỷ XXI), với việc nêu bật những mặt mạnh và cả những mặt yếu của Hoa Kỳ.

Chúng tôi làm sưu tập này với hy vọng giới thiệu một số ý kiến của giới nghiên cứu trên thế giới đang tìm cách mổ xẻ nguyên nhân nào đã đem lại sự hưng thịnh và cả những điểm yếu của nước Mỹ. Tuy nhiên, họ cũng cho rằng tìm hiểu nước Mỹ để có thể đưa ra một bức tranh thật chính xác về nước này vẫn còn là một câu đố hóc búa. Vì thế, chúng tôi coi sưu tập này chỉ là một bước khởi đầu về chủ đề này. Chúng tôi càng không coi những ý kiến được giới thiệu trong sưu tập này là tiếng nói cuối cùng. Biết là khó, nhưng không thể không làm, bởi vì những gì đã, đang và sẽ xảy ra với nước Mỹ có liên quan ở những mức độ khác nhau với những tiến trình phát triển của nhiều nước khác, trong đó có nước ta.

VIỆN THÔNG TIN KHOA HỌC XÃ HỘI